Το μελάνωμα είναι ο πλέον κακοήθης όγκος των μελανοκυττάρων του δέρματος, κύτταρα τα οποία βρίσκονται στην κατώτερη στιβάδα της επιδερμίδας και παράγουν τη χρωστική μελανίνη. Τα μελανώματα εξαπλώνονται μέσω των λεμφαγγείων ή του αίματος σε όλα τα όργανα (μετάσταση), με τις συχνότερες εντοπίσεις να είναι οι πνεύμονες, το ήπαρ, ο εγκέφαλος και τα οστά.
Είναι σημαντικό να παρακολουθούμε τις αλλαγές στο δέρμα μας και να συμβουλεθόμαστε άμεσα έναν γιατρό αν παρατηρήσουμε ασυνήθιστους σπίλους ή αλλαγές στην εμφάνιση τους.
Τα άτομα που κινδυνεύουν περισσότερο από μελάνωμα και άλλες μορφές καρκίνου του δέρματος περιλαμβάνουν:
- Ανοιχτόχρωμοι ή ξανθοί: Άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα, ξανθά ή κόκκινα μαλλιά και γαλανά ή πράσινα μάτια.
- Αυτοί που έχουν οικογενειακό ιστορικό: Αν υπάρχει ιστορικό μελανώματος στην οικογένεια.
- Άτομα με πολλές ή ασυνήθιστες κηλίδες: Πολλοί σπίλοι ή σπίλοι με ανώμαλη εμφάνιση.
- Εκθεση στον ήλιο: Άτομα που έχουν υποστεί ηλιακά εγκαύματα ή εκτίθενται συχνά σε έντονο ήλιο χωρίς προστασία.
- Solarium (τεχνητό μαύρισμα )
- Αυτοί με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα: Άτομα που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα ή έχουν ανοσοποιητικές παθήσεις.
Η Αλφαβήτα του Μελανώματος (ABCDE)
Μια δερματική αλλοίωση κρίνεται ύποπτη όταν πληροί ένα από τα παρακάτω κριτήρια:
- Α ασυμμετρία (ASYMMETRY)
- Β ανώμαλο όριο (BORDER)
- C δυσχρωμία (COLOR)
- D διάμετρος > 5 χιλ. (DIAMETER)
- E εξέλιξη ή αλλαγή χαρακτήρα (EVOLVING)
Συμπτώματα - Προδιαθεσικοί Παράγοντες:
- Αλλαγές σε υπάρχοντες σπίλους: Μεγέθυνση, αλλαγή χρώματος ή ασύμμετρες άκρες.
- Νέοι σπίλοι: Εμφάνιση νέων κηλίδων ή σπίλων που διαφέρουν από τους άλλους.
- Κνησμός ή πόνος: Αίσθηση φαγούρας, καψίματος ή πόνου γύρω από τον σπίλο.
- Αιμορραγία ή έκκριση: Μικρές αιμορραγίες ή εκροές υγρού.
- Ερυθρότητα ή οίδημα: Ερυθρότητα γύρω από τον σπίλο ή οίδημα.
Διάγνωση:
Η διάγνωση του μελανώματος περιλαμβάνει συνήθως τα εξής βήματα:
- Κλινική εξέταση: Ο ιατρός εξετάζει το δέρμα για ύποπτους σπίλους ή αλλοιώσεις. Προσέχει τη μορφή, το χρώμα, το μέγεθος και την υφή τους.
- Dermatoscopy: Χρησιμοποιείται ένα ειδικό εργαλείο (δερματοσκόπιο) που επιτρέπει στον γιατρό να δει πιο λεπτομερώς τους σπίλους και τις κηλίδες.
- Βιοψία: Εάν υπάρχει υποψία μελανώματος, μπορεί να γίνει βιοψία. Αυτή περιλαμβάνει την αφαίρεση ενός δείγματος δέρματος ή ολόκληρου του σπίλου για εργαστηριακή ανάλυση.
- Παθολογοανατομική εξέταση: Το δείγμα εξετάζεται στο εργαστήριο για να καθοριστεί αν υπάρχουν καρκινικά κύτταρα και να προσδιοριστεί ο τύπος και το στάδιο του μελανώματος.
- Εξετάσεις απεικόνισης: Σε προχωρημένες περιπτώσεις, μπορεί να γίνουν απεικονιστικές εξετάσεις (π.χ. αξονική τομογραφία ή μαγνητική τομογραφία) στα πλαίσια σταδιοποίησης της νόσου.
Θεραπευτική αντιμετώπιση μελανώματος
1. Χειρουργική εκτομή:
- Πρώτη γραμμή θεραπείας, ειδικά για τα αρχικά στάδια
- Εξαιρείται ο όγκος με ένα μικρό περιθώριο υγιούς ιστού πέριξ
- Αφαιρούνται και οι λεμφαδένες που βρίσκονται κοντά στο μελάνωμα (λεμφαδένας φρουρός).
2. Ανοσοθεραπεία:
- Φάρμακα που εμπλέκονται στο ανοσοποιητικό σύστημα με σκοπό την αναγνώριση και καταστροφή των καρκινικών κυττάρων.
- Σημαντική συνεισφορά ειδικά στα προχωρημένα στάδια της νόσου.
3. Στοχευμένη θεραπεία – Βιολογικοί παράγοντες
- Εξατομικευμένα φάρμακα που επιτίθενται στις μεταλλάξεις των καρκινικών κυττάρων που φέρει κάθε άρρωστος
- Αφορούν προχωρημένο ή μεταστατικό μελάνωμα
4. Ακτινοθεραπεία
- Καταστροφή των καρκινικών κυττάρων με χρήση υψηλής ενέργειας ακτινοβολίας.
- Σε περιπτώσεις που η νόσος έχει εξαπλωθεί
- Ως συμπληρωματικός χειρισμός μετά το χειρουργείο
5. Χημειοθεραπεία
Όχι τόσο αποτελεσματική