Ο καρκίνος του οισοφάγου είναι μια σχετικά σπάνια αλλά επιθετική μορφή καρκίνου. Η εμφάνιση του αποδίδεται στην αύξηση των ποσοστών της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, της οισοφαγίτιδας, του οισοφάγου Barrett και των βιομηχανοποιημένων γευμάτων. Ο καρκίνος του οισοφάγου εμφανίζεται συνηθέστερα στους άντρες σε σχέση με τις γυναίκες.
Ο καρκίνος του οισοφάγου είναι μια σοβαρή μορφή καρκίνου που εμφανίζεται στον οισοφάγο, και αναπτύσσεται κυρίως στο κατώτερο τμήμα του οργάνου κοντά στο στομάχι. Ο καρκίνος αυτός ξεκινά από τα κύτταρα που επενδύουν το εσωτερικό τοίχωμα του οισοφάγου και μπορεί να αναπτυχθεί και να επεκταθεί σε άλλα μέρη του σώματος.
Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι καρκίνου του οισοφάγου:
- Πλακώδες καρκίνωμα (Squamous cell carcinoma): Αναπτύσσεται από τα πλακώδη κύτταρα που βρίσκονται στην επιφάνεια του οισοφάγου. Είναι πιο συνηθισμένος παγκοσμίως και εμφανίζεται συνήθως στο άνω και μέσο τμήμα του οισοφάγου.
- Αδενοκαρκίνωμα (Adenocarcinoma): Αναπτύσσεται από τα αδενικά κύτταρα που εκκρίνουν βλέννα και συνήθως βρίσκεται στο κατώτερο τμήμα του οισοφάγου, κοντά στο στομάχι. Είναι πιο κοινός στις δυτικές χώρες και συνδέεται συχνά με τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) και τον οισοφάγο Barrett.
Συμπτώματα-Προδιαθεσικοί παράγοντες:
Σε πρώιμο στάδιο, τα συμπτώματα είναι ήπια και συνηθώς περνούν απαρατήρητα. Η καούρα και οι άτυπες οπισθοστερνικές ενοχλήσεις είναι τα συνηθέστερα συμπτώματα που τις περισσότερες φορές μπορεί να αποδίδονται σε γνωστή οισοφαγίτιδα ή διαφραγματοκήλη. Με την εξέλιξη της νόσου, το προεξέχων σύμπτωμα είναι η προοδευτικά επιδεινούμενη δυσκαταποσία. Ο ασθενής αισθάνεται δυσκολία στην κατάποση της τροφής, νιώθουν ότι η τροφή “κολλάει” στο λαιμό ή το στήθος τους κατά την κατάποση, ανάλογα με την θέση που βρίσκεται ο όγκος, αρχικά με στερεές τροφές και στη συνέχεια με υγρά.
Πολύ συχνά η δυσκαταποσία συνοδεύεται με αίσθηση πίεσης ή καψίματος πίσω από το στέρνο ή στον θώρακα λόγω της διάτασης του οισοφάγου. Η βραχνάδα μπορεί να προκύψει αν ο καρκίνος πιέσει το λαρυγγικό νεύρο, ενώ ένας επίμονος βήχας μπορεί να είναι σημάδι πιο προχωρημένης νόσου. Σπάνια, μπορεί να παρουσιαστεί αιμορραγία, οδηγώντας σε μαύρα κόπρανα ή αίμα στον εμετό.
Οι προδιαθεσικοί παράγοντες για τον Καρκίνο του Οισοφάγου είναι διάφοροι και μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Χρόνια Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
- Barrett’s Esophagus: Μια προ-καρκινική κατάσταση όπου τα κύτταρα στον κατώτερο οισοφάγο αλλάζουν λόγω της χρόνιας έκθεσης σε οξύ από τη ΓΟΠ, αυξάνοντας τον κίνδυνο αδενοκαρκινώματος.
- Κάπνισμα
- Παχυσαρκία.
- Δίαιτα φτωχή σε φρούτα και λαχανικά και πλούσια σε παστές-καυτερές και επεξεργασμένες τροφές
- Αχαλασία οισοφάγου Ι
- στορικό ακτινοβολίας στο θώρακα
- Οικογενειακό ιστορικό: Οι συγγενείς α’ βαθμού ατόμου με ιστορικό καρκίνου στομάχου, είναι πιθανότερο να αναπτύξουν τη νόσο και οι ίδιοι.
- Φύλο και ηλικία: ο καρκίνος οισοφάγου εμφανίζεται συχνότερα σε άνδρες μετά την ηλικία των 60 ετών.
Θεραπευτική αντιμετώπιση στον καρκίνο οισοφάγου:
1. Χειρουργική Επέμβαση
Η χειρουργική επέμβαση είναι μια από τις κύριες μεθόδους θεραπείας για τον καρκίνο του οισοφάγου, ειδικά στα πρώιμα στάδια. Οι επιλογές για την πραγματοποίηση της οισοφαγεκτομής είναι:
- Κλασική ανοιχτή οισοφαγεκτομή με τομές
- Ελάχιστα επεμβατική οισοφαγεκτομή με τομές 10 χιλιοστών. Πλέον αποτελεί την μέθοδο εκλογής διότι συσχετίζεται με λιγότερες επιπλοκές, λιγότερο πόνο χωρίς να γίνεται έκπτωση στο ογκολογικό αποτέλεσμα
Ανάλογα με την εντόπιση του όγκου στον οισοφάγο αλλά και τους διηθημένους λεμφαδένες η οισοφαγεκτομή μπορεί να είναι
- 2 σταδίων: επέμβαση δια της κοιλιάς και δια του θώρακα
- 3 σταδίων: επέμβαση δια της κοιλιάς του θώρακα και του τραχήλου
2.Ενδοσκοπικές Εκτομές
Σε μια πολύ προσεκτικά επιλεγμένη ομάδα ασθενών σε πολύ πρώιμο στάδιο ο όγκος μπορεί να αφαιρεθεί ενδοσκοπικά (σαν γαστροσκόπηση). Ακόμα και ένα γίνει ενδοσκοπική εκτομή αλλά ο όγκος δεν έχει εκταμεί πλήρως από το υπόστρωμα του οισοφάγου ή τα όρια εκτομής κριθούν διηθημένα ή επισφαλή στο μικροσκόπιο τότε πρέπει να γίνει οισοφαγεκτομή.
Οι ενδοσκοπικές εκτομές έιναι:
- Ενδοσκοπική εκτομή βλεννογόνου (EMR)
- Eνδοσκοπική υποβλεννογόνια εκτομή (ΕSD)
3. Χημειοθεραπεία – Ανοσοθεραπεία
Η χημειοθεραπεία δεν χρησιμοποιείται ως μονοθεραπεία. Συνηθέστερα δίνεται με τη μορφή τεσσάρων 15ήμερων κύκλων προεγχειρητικά και τεσσάρων 15ήμερων κύκλων μετεγχειρητικά. Το συνηθέστερο χημειοθεραπευτικό σχήμα που σήμερα χορηγείται είναι το FLOT. Στον καρκίνο του οισοφάγου, κερδίζει συνεχώς έδαφος, λόγω των αποτελεσμάτων που έχει, η χρήση της ανοσοθεραπείας. Σε αντίθεση με την κλασική χημειοθεραπεία, η ανοσοθεραπεία διεγείρει τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού, που με την σειρά τους επιτίθενται και καταστρέφουν τα καρκινικά κύτταρα και τους όγκους.
- Πριν τη χειρουργική επέμβαση (νεο-επικουρική θεραπεία): Για να συρρικνώσει τον όγκο και να διευκολύνει την αφαίρεσή του.
- Μετά τη χειρουργική επέμβαση (επικουρική θεραπεία): Για να εξοντωθούν τυχόν καρκινικά κύτταρα που έχουν απομείνει.
4. Ακτινοθεραπεία
Η ακτινοθεραπεία είναι μια τοπική θεραπεία που στοχεύει μια περιοχή συνήθως 9 εκατοστών με κέντρο τον όγκο. Δίδεται μαζί με χημειοθεραπεία ειδικά στα πλακώδη καρκινώματα προ του χειρουργείου. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και να ανακουφίσει ασθενείς από την δυσφαγία σε περιπτώσεις που η χειρουργική εκτομή δεν είναι εφικτή
5. Στοχευμένες Θεραπείες
Οι στοχευμένες θεραπείες δρουν σε συγκεκριμένα μόρια που εμπλέκονται στην ανάπτυξη και εξάπλωση του καρκίνου. Αυτά τα φάρμακα στοχεύουν συγκεκριμένα γονίδια ή πρωτεΐνες των καρκινικών κυττάρων, όπως:
6. Παρηγορική Φροντίδα
Για ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του οισοφάγου, η παρηγορητική φροντίδα (palliative care) είναι σημαντική για τη διαχείριση των συμπτωμάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τοποθέτηση ενδοσκοπικού stent για βελτίωση της δυσφαγίας, διαχείριση του πόνου, διατροφική υποστήριξη, και ψυχολογική υποστήριξη.
Συνδυασμένη Θεραπεία
Σε πολλές περιπτώσεις, οι ιατροί εφαρμόζουν συνδυασμένη θεραπευτική προσέγγιση, που μπορεί να περιλαμβάνει δύο ή περισσότερες από τις παραπάνω θεραπείες. Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από το στάδιο του καρκίνου, την τοποθεσία του όγκου, και την κατάσταση της υγείας του ασθενούς.
Η απόφαση για την κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση λαμβάνεται από μια διεπιστημονική ομάδα, λαμβάνοντας υπόψη τις προτιμήσεις του ασθενούς και τους στόχους της θεραπείας.